Bevat Video: Video
Ankeiler: Het is droog, kurkdroog. De grote rivieren zakken naar een historisch lage waterstand.

- Het is droog, kurkdroog. De grote rivieren zakken naar een historisch lage waterstand. Dat levert problemen op voor de scheepvaart, de landbouw en de natuur en die worden nog eens vergroot door het uitslijten van de rivierbodems. Experts waarschuwen voor grote gevolgen.

De laagste waterstand ooit gemeten was in 2018. Toen noteerden we bij Lobith een stand van 6.50 meter boven NAP. Hoewel we nu nog op rond de 7 meter boven NAP zitten, moeten we die waterstanden eigenlijk snel gaan vergeten. De rivierbodems slijten namelijk uit. Met andere woorden: de bodem komt dieper te liggen en elke vergelijking met het verleden gaat mank. Op jaarbasis gaat het om meerdere centimeters.

Het is nog net geen Grand Canyon, maar het proces is hetzelfde

"Het is nog geen Grand Canyon", aldus rivierdeskundige Alphons van Winden van bureau Stroming uit Nijmegen, "maar het proces is hetzelfde. Doordat de rivier stroomt, neemt het water wat zand en kiezels van de bodem mee en verdiept de rivier zich. Eigenlijk zakt de rivierbodem steeds verder de grond in. Sinds 1900 liggen onze rivieren al twee meter lager. Je snapt dat dat grote gevolgen heeft voor het land naast de rivier. "

Kijk naar (drone)beelden van de laagstaande rivieren:

Daarom kijken experts als Van Winden al lang niet meer naar de waterstanden alleen, maar vooral naar de hoeveelheid water die ons land binnenkomt. De afvoer, met een ander woord. "Normaal gesproken komt er in deze tijd van het jaar 2100 kubieke meter water per seconde bij Lobith ons land binnen, maar dat ligt deze dagen op ongeveer 900 kuub per seconde. Dat hebben we nog niet eerder meegemaakt", vertelt Van Winden.

Grote gevolgen voor grondwaterstand

Maar waarom is het erg dat er even wat minder water instroomt en dat de bodem daalt? Het is dweilen met de kraan open. Want als het waterpeil in de rivier zakt, komt het grondwater hoger te staan dan de rivier en stroomt het grondwater naar het laagste punt: de rivier in. Gevolg: een verdroging van de natuur- en landbouwgronden aan weerszijden van de rivier. Daarnaast komen gas- en elektriciteitsleidingen bloot te liggen die in de rivierbodems ingegraven liggen.

In Duitsland wordt al puin in de rivier gestort om het weggeslepen zand, kiezel en klei weer aan te vullen. Zo blijft de rivierbodem op peil. In Nederland zijn we nog niet zover: een werkgroep met ministeries, provincies waterschappen en gemeenten komt eind volgend jaar met aanbevelingen voor een toekomstbestendig rivierengebied.

Zie ook: De woonboot van Jan Duurt piept en kraakt door de extreem lage waterstand